• kreatywne
    rozwiązania
  • najlepsza
    strategia
  • szybkość
    działania

Odszkodowanie za opóźniony i odwołany lot oraz odmowę przyjęcia na pokład pasażerów podróżujących w UE – jak uzyskać odszkodowanie?

Agnieszka Gawłowska radca prawny

Agnieszka Gawłowska                      radca prawny                           autorka tekstu www.gawlowskakancelaria.pl

Coraz częściej jako formę podróżowania wybieramy przelot samolotem. Niewątpliwie podróż jest bardziej komfortowa, szybsza, a i widoki niczego sobie. Linie lotnicze kuszą atrakcyjnymi cenami, więc trudno nie skorzystać. Jednak często słyszy się o opóźnionych lub odwołanych lotach, a nawet odmowie przyjęcia na pokład (overbooking) pomimo wykupionego biletu. Niestety, najczęściej przytrafia się to tanim linią lotniczym. Czy wiesz, że w takich przypadkach linie lotnicze zobowiązane są udzielić Ci odpowiedniej opieki i rekompensaty? W przedmiotowym artykule postaram się wyjaśnić kiedy i jakie prawa przysługują pasażerom  w przypadku odmowy przyjęcia na pokład, opóźnienia oraz odwołania lotu.

Do jakich lotów przepisy mają zastosowanie?

Zasady odpowiedzialności przewoźników lotniczych za odmowę przyjęcia na pokład, opóźnienie bądź odwołanie lotu reguluje Rozporządzenie nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Przedmiotowe Rozporządzenie nie będzie jednak miało zastosowania do wszystkich lotów. Kiedy jednak będziesz mógł skorzystać z praw przysługujących Ci na mocy Rozporządzenia? W pierwszej kolejności przepisy te mają zastosowanie do przewoźników z UE, gdy trasa lotu rozpoczyna się w krajach UE i kończy w kraju UE bądź w kraju poza UE oraz rozpoczyna się w krajach poza UE i kończy w kraju UE.

Rozporządzenie będzie miało zastosowanie również do przewoźników spoza UE, gdy trasa lotu rozpoczyna się w kraju UE i kończy w kraju UE oraz rozpoczyna w kraju UE i kończy w kraju poza UE. Czyli w przypadku przewoźników spoza UE Rozporządzenie w ogóle nie ma zastosowanie, gdy lot rozpoczyna się w kraju poza UE.

Rozporządzenie znajdzie zastosowanie, jeżeli pasażerowie posiadają potwierdzoną rezerwację i stawią się na odprawę zgodnie z wymogami i w czasie określonym na piśmie przez przewoźnika lotniczego, organizatora wycieczki lub autoryzowane biuro podróży. W przypadku gdy czas nie został określony, gdy pasażerowie stawią się nie później niż 45 minut przed ogłoszoną godziną odlotu.

Samolot przeładowany – przewoźnik odmówił przyjęcia Cię na pokład.samolot - opóźniony lot

Często linie lotnicze sprzedają więcej biletów niż mają miejsc w samolocie. Działania takie mogą być przypadkowe albo celowe. Rynek usług turystycznych jest bardzo dynamiczny. Wiele osób dokonuje rezerwacji, a później je anuluje. Linie lotnicze, aby zagwarantować sobie pełen pokład sprzedają więc kilka biletów więcej, niż w rzeczywistości dostępnych jest miejsc. Jeśli już dojdzie do sytuacji przeładowania samolotu, przewoźnik w pierwszej kolejności będzie szukał ochotników do rezygnacji z lotu. Oczywiście, w zamian za rezygnację z lotu linie lotnicze oferują różne korzyści. Jakie to będą korzyści zależy od indywidualnych uzgodnień pomiędzy pasażerem a przewoźnikiem lotniczym. Może to być np. zamiana lotu na inny termin, ale najczęściej są to odszkodowania. I to właśnie jest główny powód, dla którego pasażerowie są gotowi zrezygnować z lotu. Stanowi to bowiem czysty zysk. Linie lotnicze zwracają koszt biletu, a w dodatku wypłacają odszkodowanie. W związku z powyższym, znalezienie ochotników wcale nie jest takie trudne. Niektórzy stali się wręcz mistrzami overbooking’u polując na takie okazje. W internecie można znaleźć wiele stron, na których pasażerowie wymieniają się doświadczeniem i nazwami linii lotniczych stosujących praktykę overbooking’u.

Problem pojawia się jednak, gdy nie ma ochotników. W takie sytuacji przewoźnik może wbrew woli pasażera odmówić przyjęcia go na pokład. Wówczas, linie lotnicze są zobowiązane niezwłocznie wypłacić odszkodowanie pasażerom, którym odmówiono wejścia na pokład. Ponadto, przewoźnik musi udzielić opieki i zaoferować pomoc poprzez zwrot należności lub zmianę planu podróży.

Jeżeli pasażer nie został przyjęty na pokład wbrew jego woli, przysługuje mu odszkodowanie w jednej z poniższych wysokości zależnej od długości loty:

  • 250 euro – dla lotów o długości do 1.500 km,
  • 400 euro – dla lotów na terenie UE o długości powyżej 1.500 km i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 km,
  • 600 euro dla pozostałych lotów.

Należy tutaj podkreślić, iż tak określone odszkodowanie należy się pasażerom, którzy nie zostali wpuszczeni na pokład wbrew własnej woli. W przypadku, tzw. ochotników odszkodowania te mogą być w innej wysokości.

Lot, który nigdy się nie odbył.

Zdarzają się również sytuacje, gdy przewoźnik odwołuje lot. W takim przypadku, pasażerowi którzy mieli wykupione bilety mają prawo do zwrotu ich kosztów oraz prawo do opieki. Pasażerom będzie także przysługiwało prawo do odszkodowania, jeśli:

  • nie zostali poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowanym czasem odlotu,
  • nie zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowanym czasem odlotu i nie zaoferowano im zmiany planu podróży, umożliwiający im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowanym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego maksymalnie cztery godziny po planowanym czasie przylotu,
  • nie zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowanym czasem odlotu i nie zaoferowano im zmiany planu podróży umożliwiający im wylot nie więcej nić godzinę przed planowanym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego maksymalnie dwie godziny po planowanym czasie przylotu.

Wysokość odszkodowania jest tożsama z wysokością odszkodowań przyznawanych z uwagi na odmowę przyjęcia na pokład.

Przewoźnik lotniczy powinien poinformować o odwołaniu lotu oraz przedstawić możliwość alternatywnego połączenia umożliwiającego dotarcie do celu. Istotną rzeczą jest to, że przewoźnik lotniczy może zwolnić się od odpowiedzialności za odwołany jest, jeżeli jest w stanie dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków nie można było uniknąć. Za takie nadzwyczajne okoliczności można uznać siłę wyższą (np. huragany), warunki meteorologiczne, nieoczekiwane wady samolotu mogące wpłynąć na bezpieczeństwo, strajki. Trybunał Sprawiedliwości UE w jednym z ostatnich orzeczeń stwierdził, że za nadzwyczajną okoliczność należy uznać również zderzenie samolotu z ptakiem. Jednakże należy podkreślić, że wykazanie zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności należy do przewoźnika i zwolnienie z odpowiedzialności nie może następować z automatu. Przewoźnik powinien również udowodnić czy i kiedy pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu.

No i gdzie ten samolot?

Nieraz może się przytrafić, że samolot się spóźni. Czasami są to niewielkie opóźnienia w granicach 20-30 min, ale zdarzają się i opóźnienia kilku, a nawet kilkunasto- godzinne. W takich sytuacjach może przysługiwać Ci odszkodowanie. Jednak to czy w ogóle będzie Ci ono przysługiwało zależy od długości opóźnienia, a wysokość odszkodowania zależy od długości trasy. Zatem przewoźnik lotniczy będzie zobowiązany do wypłacenia odszkodowanie, jeżeli opóźnienie w stosunku do planowanego startu wynosi więcej niż 3 godziny. Natomiast wysokości odszkodowania wyglądają podobnie jak przy odwołaniu lotu i odmowie przyjęcia na pokład.

Jakich innych praw możesz żądać od przewoźnika?

Poza odszkodowaniem pasażerowie mają prawo do zwrotu należności lub zmiany planu podróży, a także prawo do opieki. W przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lotu pasażerowi mają prawo, według własnego wyboru, do żądania:

  • zwrotu kosztu biletu po cenie za jaką został zakupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli dalsza podróż utraciła swój cel,
  • zmiany planu podróży, na warunkach porównywalnych, do miejsca docelowego w możliwie najszybszym terminie,
  • zmiany planu podróży, na warunkach porównywalnych, do miejsca docelowego, w późniejszym dogodnym terminie, w zależności od dostępności wolnych miejsc.

Natomiast w przypadku opóźnienia pasażer może dochodzić jedynie zwrotu kosztu biletu, na zasadach, jak powyżej i jedynie w sytuacji, gdy opóźnienie wynosiło co najmniej 5 godzin.

Rozporządzenie wskazuje również zobowiązanie przewoźnika do udzielenia opieki pasażerom w przypadku odwołania i opóźnienia lotu oraz odmowy przyjęcia na pokład. Pasażerom przysługuje m.in.:

  • bezpłatny posiłek oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania,
  • zakwaterowanie w hotelu,
  • transport pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania,
  • dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopisy i dwie przesyłki faksowe lub mailowe.

Przyznanie powyższych uprawnień uzależnione jest od czasu oczekiwania na lot. 

Ponadto, należy wskazać, iż poza odszkodowaniem w wysokości wynikającej z Rozporządzenia, pasażer może dochodzić dalszego odszkodowania, w sytuacji gdy poniósł szkodę.

Po odszkodowanie trzeba się spieszyć.

Termin dochodzenia roszczenia odszkodowawczego z Rozporządzenia nie został wprost określony. Sądy na ogół przyjmowały, iż roszczenia te przedawniają się w terminie 3 lat od dnia wykonania przewozu lub dnia, w którym przewóz miał być wykonany. Na skutek pytania prawnego skierowanego do Sądu Najwyższego, w dniu 17 marca 2017 r. zapadła Uchwała w składzie 3 sędziów. Sąd wskazał, że roszczenie o odszkodowanie przewidziane w art. 7 Rozporządzenia przedawniają się w terminie rocznym na podstawie art. 778 kc. Jest to niewątpliwie niekorzystne orzeczenie dla pasażerów.

PODSUMOWANIE

Standardy ochrony praw pasażerów cały czas ewoluują. Państwa członkowskie dążą do zapewnienia możliwie najlepszej ochrony pasażerom. Choć wiele się już zmieniło, dalsze zmiany nadal wydają się konieczne. Pomimo już przyznanych uprawnień, przewoźnicy często próbują zwolnić się od odpowiedzialności wskazując na zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności. Jednakże, fakt zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności uprawniających przewoźnika do uniknięcia odpowiedzialności powinien być każdorazowo szczegółowo badany. Ciężar udowodnienia spoczywa na przewoźniku.

Powyższe zasady będą miały również zastosowanie w przypadkach, gdy z powodu odwołanie lotu została odwołana zorganizowana wycieczka. Natomiast, jeśli wycieczka została odwołana wskutek innych okoliczności albo jest niezgodna z zawartą umową możesz dochodzić odszkodowania na podstawie innych przepisów, o czym pisałam tutaj.

Agnieszka Gawłowska

radca prawny

Copyright © 2017 Kancelaria Radcy Prawnego Agnieszka Gawłowska. All rights reserved.